园艺学报 ›› 2026, Vol. 53 ›› Issue (8): 2275-2288.doi: 10.16420/j.issn.0513-353x.2025-0283
• 遗传育种 · 种质资源 · 分子生物学 • 上一篇 下一篇
刘丽琴1, 胡小文1, 李甜子1, 李响1, 王佳卉2, 薛忠1, 朱利飞1, 王弋1, 周建男1, 石胜友1,3,*(
)
收稿日期:2026-03-14
修回日期:2026-05-21
出版日期:2026-08-25
发布日期:2026-08-25
通讯作者:
基金资助:
LIU Liqin1, HU Xiaowen1, LI Tianzi1, LI Xiang1, WANG Jiahui2, XUE Zhong1, ZHU Lifei1, WANG Yi1, ZHOU Jiannan1, SHI Shengyou1,3,*(
)
Received:2026-03-14
Revised:2026-05-21
Published:2026-08-25
Online:2026-08-25
摘要:
对143份龙眼荔枝属间杂交后代(含父母本)叶片20个表型性状(描述型性状和数量性状各10个)进行了遗传多样性分析。结果表明,杂交后代叶片具有丰富的遗传多样性。10个数量性状杂种优势表现出明显的方向性分化,小叶对数、小叶厚度、叶柄长度、叶片长度、叶轴长度表现为正向杂种优势,小叶长度、小叶宽度、小叶质量、小叶周长、小叶面积表现为负向杂种优势;变异系数值差异显著;遗传多样性存在显著梯度。10个描述型性状多样性指数范围为0.040 ~ 1.339,共检测到29个变异类型,其中叶面形态、叶尖形状和着生方式表现出较高的多样性。相关性分析显示20个表型性状间呈极显著相关39对,显著相关14对,揭示了性状间存在复杂的遗传调控网络和生态适应机制。主成分分析提取前7个主成分,累计贡献率仅为69.70%,其中表征生物量积累的叶片大小和质量等数量性状起主导作用,形状和颜色等描述型性状提供株系分类依据,其他微形态特征起辅助鉴别作用。聚类分析在欧氏距离1.1处将143个杂交株系分为7大类,包括短轴薄叶少叶型、缺刻多叶型、宽短叶型、轻薄小叶型、特大叶型、大叶型、常态叶型(披针薄叶弱波状、椭圆厚叶、常规偏大及小厚叶)。研究结果为龙眼荔枝属间杂交后代的表型评价和新品种选育提供了理论依据。
刘丽琴, 胡小文, 李甜子, 李响, 王佳卉, 薛忠, 朱利飞, 王弋, 周建男, 石胜友. 龙眼荔枝属间杂交后代叶片表型性状遗传多样性分析[J]. 园艺学报, 2026, 53(8): 2275-2288.
LIU Liqin, HU Xiaowen, LI Tianzi, LI Xiang, WANG Jiahui, XUE Zhong, ZHU Lifei, WANG Yi, ZHOU Jiannan, SHI Shengyou. Analysis of Genetic Diversity in Leaf Phenotypic Traits of Hybrid Progenies Between Longan and Litchi[J]. Acta Horticulturae Sinica, 2026, 53(8): 2275-2288.
| 材料 Material | 参数 Parameter | V1 | V2 | V3 | V4 | V5 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 小叶对数 Number of leaflet pairs | 小叶厚度/mm Leaflet thickness | 小叶长度/cm Leaflet length | 小叶宽度/cm Leaflet width | 小叶质量/g Leaflet weight | ||
| 母本 Female parent | 平均值 Average value | 4.25 | 0.22 | 12.34 | 4.03 | 0.74 |
| 父本 Male parent | 3.00 | 0.15 | 11.23 | 3.32 | 0.53 | |
| 中亲值 Mid-parent value | 3.63 | 0.19 | 11.79 | 3.68 | 0.64 | |
| 杂交群体 Hybrid population | 最小值 Min | 3.65 | 0.17 | 6.33 | 2.27 | 0.23 |
| 最大值 Max | 5.20 | 0.27 | 13.51 | 5.31 | 1.05 | |
| 平均值 Average value | 4.56 | 0.22 | 10.00 | 3.28 | 0.51 | |
| 标准差 Standard deviation | 0.32 | 0.02 | 1.38 | 0.47 | 0.12 | |
| 超高亲比例/% Ultra-high parent ratio | 84.40 | 47.52 | 6.38 | 4.96 | 2.84 | |
| 双亲间比例/% Proportion between parents | 15.60 | 52.48 | 12.06 | 39.72 | 39.72 | |
| 超低亲比例/% Ultra-low parent ratio | 0.00 | 0.00 | 81.56 | 55.32 | 57.45 | |
| 杂种优势率/% Heterosis rate | 25.79 | 18.92 | -15.15 | -10.75 | -19.69 | |
| 变异系数/% Coefficient of variation | 7.00 | 8.21 | 13.78 | 14.28 | 24.24 | |
| 多样性指数 Diversity index | 2.04 | 2.01 | 2.08 | 2.03 | 1.99 | |
| F值 F value | 5.34 | 5.98 | 7.52 | 4.39 | 5.82 | |
| 材料 Material | 参数 Parameter | V6 | V7 | V8 | V9 | V10 |
| 叶柄长度/cm Petiole length | 叶片长度/cm Leaf length | 叶轴长度/cm Rachis length | 小叶周长/cm Leaflet perimeter | 小叶面积/cm2 Leaflet area | ||
| 母本 Female parent | 平均值 Average value | 5.97 | 25.99 | 14.99 | 25.59 | 27.33 |
| 父本 Male parent | 2.20 | 15.43 | 5.77 | 21.34 | 15.65 | |
| 中亲值 Mid-parent value | 4.09 | 20.71 | 10.38 | 23.46 | 21.49 | |
| 杂交群体 | 最小值 Min | 3.18 | 13.67 | 8.84 | 14.44 | 9.20 |
| Hybrid population | 最大值 Max | 7.36 | 29.07 | 18.01 | 36.28 | 52.06 |
| 平均值 Average value | 5.05 | 21.80 | 12.90 | 21.74 | 19.82 | |
| 标准差 Standard deviation | 0.76 | 3.09 | 1.77 | 3.66 | 6.31 | |
| 超高亲比例/% Ultra-high parent ratio | 10.64 | 7.80 | 10.64 | 14.89 | 9.93 | |
| 双亲间比例/% Proportion between parents | 88.65 | 90.78 | 89.36 | 37.59 | 63.12 | |
| 超低亲比例/% Ultra-low parent ratio | 0.71 | 1.42 | 0 | 47.52 | 26.95 | |
| 杂种优势率/% Heterosis rate | 23.62 | 5.26 | 24.28 | -7.35 | -7.77 | |
| 变异系数/% Coefficient of variation | 15.05 | 14.18 | 13.75 | 16.81 | 31.84 | |
| 多样性指数 Diversity index | 2.00 | 2.07 | 1.22 | 2.03 | 0.95 | |
| F值 F value | 8.43 | 9.36 | 7.52 | 14.10 | 13.70 |
表1 143个龙眼荔枝属间杂交株系10个数量性状(V1 ~ V10)遗传多样性分析
Table 1 Genetic diversity analysis of 10 quantitative traits(V1-V10)in 143 intergeneric hybrids between longan and litchi
| 材料 Material | 参数 Parameter | V1 | V2 | V3 | V4 | V5 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 小叶对数 Number of leaflet pairs | 小叶厚度/mm Leaflet thickness | 小叶长度/cm Leaflet length | 小叶宽度/cm Leaflet width | 小叶质量/g Leaflet weight | ||
| 母本 Female parent | 平均值 Average value | 4.25 | 0.22 | 12.34 | 4.03 | 0.74 |
| 父本 Male parent | 3.00 | 0.15 | 11.23 | 3.32 | 0.53 | |
| 中亲值 Mid-parent value | 3.63 | 0.19 | 11.79 | 3.68 | 0.64 | |
| 杂交群体 Hybrid population | 最小值 Min | 3.65 | 0.17 | 6.33 | 2.27 | 0.23 |
| 最大值 Max | 5.20 | 0.27 | 13.51 | 5.31 | 1.05 | |
| 平均值 Average value | 4.56 | 0.22 | 10.00 | 3.28 | 0.51 | |
| 标准差 Standard deviation | 0.32 | 0.02 | 1.38 | 0.47 | 0.12 | |
| 超高亲比例/% Ultra-high parent ratio | 84.40 | 47.52 | 6.38 | 4.96 | 2.84 | |
| 双亲间比例/% Proportion between parents | 15.60 | 52.48 | 12.06 | 39.72 | 39.72 | |
| 超低亲比例/% Ultra-low parent ratio | 0.00 | 0.00 | 81.56 | 55.32 | 57.45 | |
| 杂种优势率/% Heterosis rate | 25.79 | 18.92 | -15.15 | -10.75 | -19.69 | |
| 变异系数/% Coefficient of variation | 7.00 | 8.21 | 13.78 | 14.28 | 24.24 | |
| 多样性指数 Diversity index | 2.04 | 2.01 | 2.08 | 2.03 | 1.99 | |
| F值 F value | 5.34 | 5.98 | 7.52 | 4.39 | 5.82 | |
| 材料 Material | 参数 Parameter | V6 | V7 | V8 | V9 | V10 |
| 叶柄长度/cm Petiole length | 叶片长度/cm Leaf length | 叶轴长度/cm Rachis length | 小叶周长/cm Leaflet perimeter | 小叶面积/cm2 Leaflet area | ||
| 母本 Female parent | 平均值 Average value | 5.97 | 25.99 | 14.99 | 25.59 | 27.33 |
| 父本 Male parent | 2.20 | 15.43 | 5.77 | 21.34 | 15.65 | |
| 中亲值 Mid-parent value | 4.09 | 20.71 | 10.38 | 23.46 | 21.49 | |
| 杂交群体 | 最小值 Min | 3.18 | 13.67 | 8.84 | 14.44 | 9.20 |
| Hybrid population | 最大值 Max | 7.36 | 29.07 | 18.01 | 36.28 | 52.06 |
| 平均值 Average value | 5.05 | 21.80 | 12.90 | 21.74 | 19.82 | |
| 标准差 Standard deviation | 0.76 | 3.09 | 1.77 | 3.66 | 6.31 | |
| 超高亲比例/% Ultra-high parent ratio | 10.64 | 7.80 | 10.64 | 14.89 | 9.93 | |
| 双亲间比例/% Proportion between parents | 88.65 | 90.78 | 89.36 | 37.59 | 63.12 | |
| 超低亲比例/% Ultra-low parent ratio | 0.71 | 1.42 | 0 | 47.52 | 26.95 | |
| 杂种优势率/% Heterosis rate | 23.62 | 5.26 | 24.28 | -7.35 | -7.77 | |
| 变异系数/% Coefficient of variation | 15.05 | 14.18 | 13.75 | 16.81 | 31.84 | |
| 多样性指数 Diversity index | 2.00 | 2.07 | 1.22 | 2.03 | 0.95 | |
| F值 F value | 8.43 | 9.36 | 7.52 | 14.10 | 13.70 |
| 性状 代号 No. | 描述型性状 Qualitative traits | 变异类型/类 Variation type/class | 性状描述及赋值 Description and code | 株数 Number of plants | 占比/% Proportion | 多样性指数 The diversity indice |
|---|---|---|---|---|---|---|
| V11 | 着生方式 Leaf arrangement | 3 | 对生Opposite(1) | 56 | 39.16 | 1.04 |
| 近对生Subopposite(2) | 63 | 44.06 | ||||
| 互生Alternate (3) | 24 | 16.78 | ||||
| V12 | 叶片形状 Leaf shape | 2 | 长椭圆形Long elliptic(1) | 115 | 80.42 | 0.62 |
| 披针形Lanceolate(2) | 28 | 19.58 | ||||
| V13 | 叶面形态 Leaf surface morphology | 5 | 浅内卷Slightly involute(1) | 11 | 7.69 | 1.04 |
| 深内卷Deeply involute(2) | 2 | 1.40 | ||||
| 平展Smooth(3) | 95 | 66.43 | ||||
| 浅外卷Slightly revolute(4) | 33 | 23.08 | ||||
| 深外卷Deeply revolute(5) | 2 | 1.40 | ||||
| V14 | 叶面皱褶 Leaf wrinkles | 2 | 无Absent(1) | 88 | 61.54 | 0.69 |
| 有Present(9) | 55 | 38.46 | ||||
| V15 | 叶尖形状 Leaf tip shape | 4 | 急尖Acute cuspidate(1) | 40 | 27.97 | 1.34 |
| 渐尖Slowly cuspidate(2) | 36 | 25.17 | ||||
| 短钝尖Short blunt cuspidate(3) | 52 | 36.36 | ||||
| 长钝尖Long blunt cuspidate(4) | 15 | 10.49 | ||||
| V16 | 叶基形状 Leaf bases shape | 2 | 短楔形Short wedge(1) | 86 | 60.14 | 0.69 |
| 长锲形Long wedge(2) | 57 | 39.86 | ||||
| V17 | 叶缘波状 Margin repandous | 3 | 无或极弱Absent or very weak(1) | 111 | 77.62 | 0.70 |
| 弱Weak(3) | 31 | 21.68 | ||||
| 中Middle(5) | 1 | 0.70 | ||||
| V18 | 叶缘缺刻 Margin incised | 2 | 无Absent(1) | 139 | 97.20 | 0.12 |
| 有Present(9) | 4 | 2.80 | ||||
| V19 | 叶面颜色 Foliar color | 3 | 浅绿Light green(3) | 5 | 3.50 | 0.12 |
| 绿Green(5) | 40 | 27.97 | ||||
| 深绿Dark green(7) | 98 | 68.53 | ||||
| V20 | 叶背颜色 Abaxial surface color | 3 | 黄绿Yellowish green(3) | 2 | 1.40 | 0.04 |
| 浅绿Light green(5) | 50 | 34.97 | ||||
| 绿Green(7) | 91 | 63.64 |
表2 143个龙眼荔枝属间杂交株系10个描述型性状(V11 ~ V20)遗传多样性分析
Table 2 Genetic diversity analysis of 10 qualitative traits(V11-V20)in 143 intergeneric hybrids between longan and litchi
| 性状 代号 No. | 描述型性状 Qualitative traits | 变异类型/类 Variation type/class | 性状描述及赋值 Description and code | 株数 Number of plants | 占比/% Proportion | 多样性指数 The diversity indice |
|---|---|---|---|---|---|---|
| V11 | 着生方式 Leaf arrangement | 3 | 对生Opposite(1) | 56 | 39.16 | 1.04 |
| 近对生Subopposite(2) | 63 | 44.06 | ||||
| 互生Alternate (3) | 24 | 16.78 | ||||
| V12 | 叶片形状 Leaf shape | 2 | 长椭圆形Long elliptic(1) | 115 | 80.42 | 0.62 |
| 披针形Lanceolate(2) | 28 | 19.58 | ||||
| V13 | 叶面形态 Leaf surface morphology | 5 | 浅内卷Slightly involute(1) | 11 | 7.69 | 1.04 |
| 深内卷Deeply involute(2) | 2 | 1.40 | ||||
| 平展Smooth(3) | 95 | 66.43 | ||||
| 浅外卷Slightly revolute(4) | 33 | 23.08 | ||||
| 深外卷Deeply revolute(5) | 2 | 1.40 | ||||
| V14 | 叶面皱褶 Leaf wrinkles | 2 | 无Absent(1) | 88 | 61.54 | 0.69 |
| 有Present(9) | 55 | 38.46 | ||||
| V15 | 叶尖形状 Leaf tip shape | 4 | 急尖Acute cuspidate(1) | 40 | 27.97 | 1.34 |
| 渐尖Slowly cuspidate(2) | 36 | 25.17 | ||||
| 短钝尖Short blunt cuspidate(3) | 52 | 36.36 | ||||
| 长钝尖Long blunt cuspidate(4) | 15 | 10.49 | ||||
| V16 | 叶基形状 Leaf bases shape | 2 | 短楔形Short wedge(1) | 86 | 60.14 | 0.69 |
| 长锲形Long wedge(2) | 57 | 39.86 | ||||
| V17 | 叶缘波状 Margin repandous | 3 | 无或极弱Absent or very weak(1) | 111 | 77.62 | 0.70 |
| 弱Weak(3) | 31 | 21.68 | ||||
| 中Middle(5) | 1 | 0.70 | ||||
| V18 | 叶缘缺刻 Margin incised | 2 | 无Absent(1) | 139 | 97.20 | 0.12 |
| 有Present(9) | 4 | 2.80 | ||||
| V19 | 叶面颜色 Foliar color | 3 | 浅绿Light green(3) | 5 | 3.50 | 0.12 |
| 绿Green(5) | 40 | 27.97 | ||||
| 深绿Dark green(7) | 98 | 68.53 | ||||
| V20 | 叶背颜色 Abaxial surface color | 3 | 黄绿Yellowish green(3) | 2 | 1.40 | 0.04 |
| 浅绿Light green(5) | 50 | 34.97 | ||||
| 绿Green(7) | 91 | 63.64 |
| 性状 Trait | V1 | V2 | V3 | V4 | V5 | V6 | V7 | V8 | V9 | V10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| V1 | 1.00 | |||||||||
| V2 | 0.02 | 1.00 | ||||||||
| V3 | 0.06 | -0.11 | 1.00 | |||||||
| V4 | -0.01 | -0.07 | 0.68** | 1.00 | ||||||
| V5 | 0.06 | 0.13 | 0.81** | 0.72** | 1.00 | |||||
| V6 | 0.20* | 0.07 | 0.58** | 0.39** | 0.49** | 1.00 | ||||
| V7 | 0.25** | -0.07 | 0.85** | 0.57** | 0.69** | 0.83** | 1.00 | |||
| V8 | 0.47** | 0.00 | 0.67** | 0.42** | 0.56** | 0.87** | 0.90** | 1.00 | ||
| V9 | 0.07 | -0.05 | 0.67** | 0.46** | 0.58** | 0.40** | 0.61** | 0.49** | 1.00 | |
| V10 | 0.08 | -0.02 | 0.61** | 0.52** | 0.62** | 0.37** | 0.58** | 0.46** | 0.95** | 1.00 |
| V11 | 0.10 | -0.04 | 0.09 | 0.16 | 0.09 | 0.08 | 0.14 | 0.15 | 0.10 | 0.14 |
| V12 | -0.07 | -0.08 | 0.00 | -0.15 | -0.10 | -0.01 | 0.02 | -0.04 | -0.05 | -0.10 |
| V13 | 0.03 | -0.07 | 0.03 | 0.00 | -0.02 | 0.14 | 0.08 | 0.11 | 0.03 | 0.01 |
| V14 | 0.13 | -0.04 | 0.17* | 0.23** | 0.21* | 0.25** | 0.21* | 0.25** | 0.13 | 0.13 |
| V15 | 0.01 | 0.12 | -0.17* | -0.07 | -0.07 | -0.13 | -0.13 | -0.10 | -0.04 | -0.01 |
| V16 | -0.08 | -0.07 | -0.08 | -0.16 | -0.19* | -0.03 | -0.06 | -0.09 | -0.12 | -0.18* |
| V17 | -0.03 | -0.18* | -0.18* | -0.14 | -0.25** | -0.09 | -0.14 | -0.12 | -0.09 | -0.12 |
| V18 | 0.10 | -0.01 | -0.07 | -0.02 | -0.04 | -0.04 | -0.04 | -0.03 | -0.17* | -0.15 |
| V19 | -0.09 | 0.08 | 0.11 | 0.11 | 0.19* | 0.03 | 0.08 | 0.02 | 0.03 | 0.05 |
| V20 | -0.03 | -0.02 | -0.03 | -0.03 | 0.03 | -0.05 | -0.05 | -0.08 | -0.15 | -0.11 |
| 性状 Trait | V11 | V12 | V13 | V14 | V15 | V16 | V17 | V18 | V19 | V20 |
| V11 | 1.00 | |||||||||
| V12 | -0.14 | 1.00 | ||||||||
| V13 | 0.02 | 0.06 | 1.00 | |||||||
| V14 | 0.03 | -0.06 | 0.04 | 1.00 | ||||||
| V15 | 0.13 | -0.16* | -0.09 | -0.12 | 1.00 | |||||
| V16 | -0.06 | 0.25** | 0.18* | -0.12 | -0.14 | 1.00 | ||||
| V17 | -0.08 | 0.18* | -0.02 | -0.02 | 0.00 | 0.16 | 1.00 | |||
| V18 | 0.11 | 0.02 | 0.09 | 0.04 | -0.18* | 0.04 | -0.09 | 1.00 | ||
| V19 | 0.05 | 0.06 | 0.12 | 0.09 | -0.09 | 0.00 | 0.07 | -0.20* | 1.00 | |
| V20 | -0.19* | -0.01 | -0.20* | 0.13 | -0.24** | 0.15 | 0.08 | -0.12 | 0.35** | 1.00 |
表3 143个株系20个叶片性状相关性分析
Table 3 Correlation analysis of 20 leaf traits in 143 materials
| 性状 Trait | V1 | V2 | V3 | V4 | V5 | V6 | V7 | V8 | V9 | V10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| V1 | 1.00 | |||||||||
| V2 | 0.02 | 1.00 | ||||||||
| V3 | 0.06 | -0.11 | 1.00 | |||||||
| V4 | -0.01 | -0.07 | 0.68** | 1.00 | ||||||
| V5 | 0.06 | 0.13 | 0.81** | 0.72** | 1.00 | |||||
| V6 | 0.20* | 0.07 | 0.58** | 0.39** | 0.49** | 1.00 | ||||
| V7 | 0.25** | -0.07 | 0.85** | 0.57** | 0.69** | 0.83** | 1.00 | |||
| V8 | 0.47** | 0.00 | 0.67** | 0.42** | 0.56** | 0.87** | 0.90** | 1.00 | ||
| V9 | 0.07 | -0.05 | 0.67** | 0.46** | 0.58** | 0.40** | 0.61** | 0.49** | 1.00 | |
| V10 | 0.08 | -0.02 | 0.61** | 0.52** | 0.62** | 0.37** | 0.58** | 0.46** | 0.95** | 1.00 |
| V11 | 0.10 | -0.04 | 0.09 | 0.16 | 0.09 | 0.08 | 0.14 | 0.15 | 0.10 | 0.14 |
| V12 | -0.07 | -0.08 | 0.00 | -0.15 | -0.10 | -0.01 | 0.02 | -0.04 | -0.05 | -0.10 |
| V13 | 0.03 | -0.07 | 0.03 | 0.00 | -0.02 | 0.14 | 0.08 | 0.11 | 0.03 | 0.01 |
| V14 | 0.13 | -0.04 | 0.17* | 0.23** | 0.21* | 0.25** | 0.21* | 0.25** | 0.13 | 0.13 |
| V15 | 0.01 | 0.12 | -0.17* | -0.07 | -0.07 | -0.13 | -0.13 | -0.10 | -0.04 | -0.01 |
| V16 | -0.08 | -0.07 | -0.08 | -0.16 | -0.19* | -0.03 | -0.06 | -0.09 | -0.12 | -0.18* |
| V17 | -0.03 | -0.18* | -0.18* | -0.14 | -0.25** | -0.09 | -0.14 | -0.12 | -0.09 | -0.12 |
| V18 | 0.10 | -0.01 | -0.07 | -0.02 | -0.04 | -0.04 | -0.04 | -0.03 | -0.17* | -0.15 |
| V19 | -0.09 | 0.08 | 0.11 | 0.11 | 0.19* | 0.03 | 0.08 | 0.02 | 0.03 | 0.05 |
| V20 | -0.03 | -0.02 | -0.03 | -0.03 | 0.03 | -0.05 | -0.05 | -0.08 | -0.15 | -0.11 |
| 性状 Trait | V11 | V12 | V13 | V14 | V15 | V16 | V17 | V18 | V19 | V20 |
| V11 | 1.00 | |||||||||
| V12 | -0.14 | 1.00 | ||||||||
| V13 | 0.02 | 0.06 | 1.00 | |||||||
| V14 | 0.03 | -0.06 | 0.04 | 1.00 | ||||||
| V15 | 0.13 | -0.16* | -0.09 | -0.12 | 1.00 | |||||
| V16 | -0.06 | 0.25** | 0.18* | -0.12 | -0.14 | 1.00 | ||||
| V17 | -0.08 | 0.18* | -0.02 | -0.02 | 0.00 | 0.16 | 1.00 | |||
| V18 | 0.11 | 0.02 | 0.09 | 0.04 | -0.18* | 0.04 | -0.09 | 1.00 | ||
| V19 | 0.05 | 0.06 | 0.12 | 0.09 | -0.09 | 0.00 | 0.07 | -0.20* | 1.00 | |
| V20 | -0.19* | -0.01 | -0.20* | 0.13 | -0.24** | 0.15 | 0.08 | -0.12 | 0.35** | 1.00 |
| 代号 | 特征向量 Feature vector | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| No. | Prin1 | Prin2 | Prin3 | Prin4 | Prin5 | Prin6 | Prin7 |
| V1 | 0.097 | -0.066 | 0.390 | 0.308 | 0.368 | -0.174 | 0.024 |
| V2 | -0.006 | -0.176 | -0.099 | 0.350 | 0.102 | 0.585 | -0.279 |
| V3 | 0.375 | 0.083 | -0.064 | -0.104 | -0.123 | -0.007 | -0.070 |
| V4 | 0.304 | -0.037 | -0.171 | -0.016 | -0.258 | -0.077 | 0.100 |
| V5 | 0.353 | -0.015 | -0.190 | 0.070 | -0.164 | 0.100 | -0.067 |
| V6 | 0.317 | 0.119 | 0.237 | 0.131 | 0.193 | 0.123 | -0.073 |
| V7 | 0.390 | 0.099 | 0.135 | 0.004 | 0.094 | 0.019 | -0.055 |
| V8 | 0.353 | 0.055 | 0.278 | 0.144 | 0.247 | 0.013 | -0.039 |
| V9 | 0.326 | -0.071 | -0.147 | -0.316 | 0.041 | -0.054 | -0.046 |
| V10 | 0.324 | -0.113 | -0.190 | -0.265 | 0.011 | -0.060 | -0.008 |
| V11 | 0.077 | -0.257 | 0.126 | -0.015 | -0.083 | 0.008 | 0.594 |
| V12 | -0.040 | 0.368 | 0.141 | -0.302 | 0.048 | 0.122 | -0.221 |
| V13 | 0.030 | 0.141 | 0.303 | -0.157 | -0.123 | 0.447 | 0.408 |
| V14 | 0.124 | 0.116 | 0.020 | 0.350 | -0.066 | -0.301 | 0.227 |
| V15 | -0.050 | -0.434 | -0.098 | -0.099 | 0.402 | 0.128 | 0.149 |
| V16 | -0.076 | 0.388 | 0.175 | -0.215 | -0.006 | 0.231 | -0.010 |
| V17 | -0.091 | 0.265 | 0.003 | -0.254 | 0.383 | -0.299 | 0.206 |
| V18 | -0.033 | -0.048 | 0.405 | 0.133 | -0.543 | -0.098 | -0.026 |
| V19 | 0.047 | 0.306 | -0.348 | 0.188 | 0.066 | 0.306 | 0.453 |
| V20 | -0.033 | 0.415 | -0.324 | 0.384 | 0.033 | -0.148 | -0.005 |
| 特征值 Eigenvalue | 5.611 | 1.818 | 1.652 | 1.402 | 1.218 | 1.139 | 1.108 |
| 贡献率/% contribution rate/% | 28.06 | 9.09 | 8.30 | 7.01 | 6.09 | 5.70 | 5.50 |
| 累计贡献率% Accumulative contribution rate/% | 28.06 | 37.15 | 45.40 | 52.42 | 58.51 | 64.20 | 69.70 |
表4 143个株系20个叶片性状主成分分析
Table 4 Principal Component Analysis of 20 leaf traits in 143 materials
| 代号 | 特征向量 Feature vector | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| No. | Prin1 | Prin2 | Prin3 | Prin4 | Prin5 | Prin6 | Prin7 |
| V1 | 0.097 | -0.066 | 0.390 | 0.308 | 0.368 | -0.174 | 0.024 |
| V2 | -0.006 | -0.176 | -0.099 | 0.350 | 0.102 | 0.585 | -0.279 |
| V3 | 0.375 | 0.083 | -0.064 | -0.104 | -0.123 | -0.007 | -0.070 |
| V4 | 0.304 | -0.037 | -0.171 | -0.016 | -0.258 | -0.077 | 0.100 |
| V5 | 0.353 | -0.015 | -0.190 | 0.070 | -0.164 | 0.100 | -0.067 |
| V6 | 0.317 | 0.119 | 0.237 | 0.131 | 0.193 | 0.123 | -0.073 |
| V7 | 0.390 | 0.099 | 0.135 | 0.004 | 0.094 | 0.019 | -0.055 |
| V8 | 0.353 | 0.055 | 0.278 | 0.144 | 0.247 | 0.013 | -0.039 |
| V9 | 0.326 | -0.071 | -0.147 | -0.316 | 0.041 | -0.054 | -0.046 |
| V10 | 0.324 | -0.113 | -0.190 | -0.265 | 0.011 | -0.060 | -0.008 |
| V11 | 0.077 | -0.257 | 0.126 | -0.015 | -0.083 | 0.008 | 0.594 |
| V12 | -0.040 | 0.368 | 0.141 | -0.302 | 0.048 | 0.122 | -0.221 |
| V13 | 0.030 | 0.141 | 0.303 | -0.157 | -0.123 | 0.447 | 0.408 |
| V14 | 0.124 | 0.116 | 0.020 | 0.350 | -0.066 | -0.301 | 0.227 |
| V15 | -0.050 | -0.434 | -0.098 | -0.099 | 0.402 | 0.128 | 0.149 |
| V16 | -0.076 | 0.388 | 0.175 | -0.215 | -0.006 | 0.231 | -0.010 |
| V17 | -0.091 | 0.265 | 0.003 | -0.254 | 0.383 | -0.299 | 0.206 |
| V18 | -0.033 | -0.048 | 0.405 | 0.133 | -0.543 | -0.098 | -0.026 |
| V19 | 0.047 | 0.306 | -0.348 | 0.188 | 0.066 | 0.306 | 0.453 |
| V20 | -0.033 | 0.415 | -0.324 | 0.384 | 0.033 | -0.148 | -0.005 |
| 特征值 Eigenvalue | 5.611 | 1.818 | 1.652 | 1.402 | 1.218 | 1.139 | 1.108 |
| 贡献率/% contribution rate/% | 28.06 | 9.09 | 8.30 | 7.01 | 6.09 | 5.70 | 5.50 |
| 累计贡献率% Accumulative contribution rate/% | 28.06 | 37.15 | 45.40 | 52.42 | 58.51 | 64.20 | 69.70 |
图3 基于叶片形态的143份龙眼荔枝属间杂交F1及父母本聚类 LY:龙眼,母本;LZ:荔枝,父本;HZ:杂交一代
Fig. 3 Clustering of 143 intergeneric hybrid F1 accessions between longan and litchi(including the parents)based on leaf morphology LY:Longan,female;LZ:Litchi,male;HZ:Hybrid F1
| [1] |
|
|
鲍荆凯, 王艳, 潘依玲, 卢登洋, 闫芬芬, 吴翠云. 2025. 枣杂交后代叶片表型性状的遗传规律分析. 分子植物育种, 23 (2):495-501.
|
|
| [2] |
|
| [3] |
doi: 10.1007/s11427-017-9094-2 URL |
| [4] |
|
|
党伟锋, 张军科, 王拓, 温博媛. 2012. 秦冠与富士苹果杂交 F1 代生物学性状遗传分析. 河南农业科学, 41 (10):122-126.
|
|
| [5] |
|
|
刁松锋, 李芳东, 段伟, 韩卫娟, 孙鹏, 傅建敏. 2017. 柿杂交 F1 代叶表型遗传多样性研究. 中国农业大学学报, 22 (2):32-44.
|
|
| [6] |
|
|
杜朝金, 张汉尧, 罗心平, 宋云连, 毕珏, 王跃全, 章勇, 郑健, 张惠云. 2024. 分子标记在荔枝和龙眼应用中的研究进展. 中国果树,(1):1-10,29.
|
|
| [7] |
|
|
樊淑园. 2018. 六个龙眼荔枝属间杂种优系的DUS测试[硕士论文]. 广州: 华南农业大学.
|
|
| [8] |
|
|
郝明悦. 2021. ‘早紫1号’ב无核荔’属间杂交二代群体的杂种真实性鉴定和优株选育[硕士论文]. 广州: 华南农业大学.
|
|
| [9] |
|
|
胡桂兵, 郑少泉, 向旭, 王家保, 彭宏祥, 赵杰堂, 黄旭明, 朱建华, 李鸿莉, 刘成明, 石胜友, 陈洁珍, 邓朝军, 姜帆, 徐奇志, 陈厚彬. 2020. 荔枝龙眼种业‘十四五’发展思路. 中国热带农业,(3):4-6,16.
|
|
| [10] |
doi: 10.1016/j.hpj.2024.04.005 URL |
| [11] |
doi: 10.16420/j.issn.0513-353x.2015-0131 |
|
胡文舜, 黄爱萍, 姜帆, 蒋际谋, 陈秀萍, 郑少泉. 2015. 龙眼正反交后代的 SSR 鉴定及遗传多样性分析. 园艺学报, 42 (10):1899-1908.
doi: 10.16420/j.issn.0513-353x.2015-0131 |
|
| [12] |
|
|
黄爱萍, 陈秀萍, 胡文舜, 姜帆, 郑姗, 章希娟, 魏秀清, 邓朝军, 郑少泉. 2010. 龙眼种质资源果实性状多样性分析及其数量分类研究. 果树学报, 27 (6):938-945.
|
|
| [13] |
|
|
黄婉莉, 张朝坤, 张冬敏, 符喜喜, 陈心怡. 2025. 番石榴杂交后代叶片性状遗传规律研究. 热带农业科学, 45 (1):17-25.
|
|
| [14] |
|
|
贾丽丽. 2018. 荔枝龙眼属间杂种的偏母遗传现象及机理初探[硕士论文]. 广州: 华南农业大学.
|
|
| [15] |
|
|
姜帆, 郑少泉. 2022. 早实优质香型杂交龙眼新品种--华泰丰. 中国果业信息, 39 (12):58.
|
|
| [16] |
|
|
荆昊昊. 2021. ‘石硖’ב紫娘喜’属间杂种群体的主要性状遗传分析及抗寒优株选育[硕士论文]. 广州: 华南农业大学.
|
|
| [17] |
|
|
李梅, 韩海荣, 康峰峰, 马钦彦. 2005. 山西灵空山辽东栎种群叶性状表型变异研究. 北京林业大学学报, 27 (5):10-16.
|
|
| [18] |
|
|
刘畅, 张经常, 唐斯旸, 黄烁冯, 章丽, 卜海东, 顾广军, 张武杰, 于文全, 刘延杰, 叶万军. 2019. 秋子梨杂种后代叶片性状的遗传倾向研究. 中国果树,(5):35-40.
|
|
| [19] |
|
|
刘磊, 李争艳, 雷华, 高本旺, 赵佳, 李薇. 2021. 30个猕猴桃品种(单株)主要果实品质特征的综合评价. 果树学报, 38 (4):530-537.
|
|
| [20] |
|
|
刘月. 2018. 北高丛越橘杂交后代 F1 群体果实和叶片性状遗传趋势研究[硕士论文]. 长春: 吉林农业大学.
|
|
| [21] |
|
|
罗舒文, 刘梦秋, 刘丽琴, 王佳卉, 胡小文, 王一承, 周建男, 石胜友. 2022. 龙眼‘华农早’× 荔枝‘紫娘喜’F1真实性鉴定及果实品质性状多样性分析. 中国南方果树, 51 (3):51-58,62.
|
|
| [22] |
|
|
卿昊炜, 黎明, 易晨歆, 张树伟, 郭慧勤, 彭宏祥, 丁峰. 2024. 荔枝、龙眼育种研究进展. 中国南方果树, 53 (3):1-6,15.
|
|
| [23] |
|
|
孙梅, 田昆, 张赟, 王行, 管东旭, 岳海涛. 2017. 植物叶片功能性状及其环境适应研究. 植物科学学报, 35 (6):940-949.
|
|
| [24] |
doi: 10.3390/horticulturae8110999 URL |
| [25] |
|
|
王佳卉, 刘丽琴, 朱利飞, 王一承, 胡桂兵, 石胜友. 2024. ‘华农早’龙眼 ב紫娘喜’荔枝F1代果实可溶性糖主要组分的遗传分析. 中国南方果树, 53 (1):57-62,67.
|
|
| [26] |
doi: 10.1016/j.scienta.2018.09.042 URL |
| [27] |
|
|
魏丽萍, 韩艳英, 大布穷, 巩文峰, 邓公甫, 呼杰. 2020. 西藏光核桃果实表型性状变异分析与种质资源筛选. 北京林业大学学报, 42 (7):48-57.
|
|
| [28] |
|
|
魏秀清, 许玲, 章希娟, 许家辉. 2017. 龙眼优良杂交株系的SSR鉴定. 东南园艺, 5 (5):6-9.
|
|
| [29] |
|
|
徐永杰, 韩华柏, 王滑, 陈凌娜, 马庆国, 裴东. 2016. 大巴山区核桃实生居群的坚果表型和遗传多样性. 林业科学, 52 (5):111-119.
|
|
| [30] |
|
|
薛鑫, 石胜友, 侯世奎. 2020. 龙眼‘蜀冠’ב大乌圆’杂交后代果实品质性状多样性分析及综合评价. 园艺学报, 47 (5):827-836.
doi: 10.16420/j.issn.0513-353x.2019-0531 |
|
| [31] |
|
|
郑少泉, 蒋际谋, 邓朝军, 姜帆, 陈秀萍, 胡文舜, 许家辉, 许奇志, 苏文炳. 2020. 早熟优质大果杂交龙眼新品种‘宝石1号’. 园艺学报, 47 (S2):2948-2949.
|
|
| [32] |
pmid: 23019369 |
| [33] |
doi: 10.1016/j.scib.2023.12.013 URL |
| [1] | 叶博文, 陈珊琪, 高胜丹, 麦进培, 王燕, 李加强, 李燕荷, 赖永超, 赵明磊, 马兴帅, 李建国, 马锞. 荔枝新品种‘佛灵红’[J]. 园艺学报, 2026, 53(S1): 97-98. |
| [2] | 买尔哈巴·塞来江, 程平, 米尔阿迪力·麦木提敏, 李丹, 艾沙江·阿不都沙拉木. 基于SSR分子标记的新疆桃地方品种遗传多样性分析及DNA指纹图谱的构建[J]. 园艺学报, 2026, 53(8): 2224-2240. |
| [3] | 杨金芳, 雷丽娜, 刘想, 刘欢, 何斐, 李川. 陕南魔芋芋花叶病毒的分布与遗传多样性[J]. 园艺学报, 2026, 53(8): 2469-2480. |
| [4] | 刘京京, 谢颢阳, 黄晓, 胡郑潇, 曾婉祺, 张惠云, 罗心平, 申济源. UV-B辐射与低温协同调控荔枝开花的机制研究[J]. 园艺学报, 2026, 53(7): 2185-2199. |
| [5] | 徐慧男, 高梦洁, 齐开杰, 崔艳波, 吴潇, 陶书田, 张绍铃, 殷豪. 264份梨种质资源枝条、叶片表型多样性评价[J]. 园艺学报, 2026, 53(5): 1237-1252. |
| [6] | 夏邱浩, 马治浩, 罗浪琴, 陈天财, 金强, 王红霞, 张锐, 郭众仲. 基于高光谱的核桃冠层叶片含水量估测模型研究[J]. 园艺学报, 2026, 53(5): 1457-1476. |
| [7] | 黄欣冉, 王荣波, 张前荣, 李本金, 翁启勇, 刘裴清. 一种基于叶片注射高效评价番茄青枯病抗性方法的建立与应用[J]. 园艺学报, 2026, 53(4): 1215-1225. |
| [8] | 李佳龙, 栾希芸, 唐章虎, 韩爱芝, 郭玲. 基于叶片微观结构的杏种质资源抗旱性评价[J]. 园艺学报, 2025, 52(9): 2300-2316. |
| [9] | 钟声远, 罗宇婷, 陈剑锋, 钟海丰, 陈宇华, 刘中华. 蝴蝶兰品种DUS测试数量性状分级及遗传多样性研究[J]. 园艺学报, 2025, 52(7): 1817-1827. |
| [10] | 祝兴喆, 苏仙月, 苏旺, 张红林, 潘哲超, 刘涛, 徐笑宇. 两个马铃薯品种冬、春种植模式下叶片糖苷生物碱合成代谢差异分析[J]. 园艺学报, 2025, 52(7): 1883-1900. |
| [11] | 李佐, 肖文芳, 陈和明, 吕复兵. 蝴蝶兰种质资源遗传多样性及核心种质构建[J]. 园艺学报, 2025, 52(6): 1519-1529. |
| [12] | 孙佩, 张宏, 杨媛, 王华, 李茂福, 康岩慧, 孙向一, 金万梅. 基于SSR标记的蔷薇属种质资源遗传多样性分析及指纹图谱构建[J]. 园艺学报, 2025, 52(6): 1539-1552. |
| [13] | 章毅颖, 张余, 褚云霞, 陈海荣, 邓姗, 李嫒嫒, 赵洪, 刘昆, 韩瑞玺, 任丽. 利用色差仪参数分析青花菜和花椰菜叶片颜色特征[J]. 园艺学报, 2025, 52(4): 872-882. |
| [14] | 毕清芮, 崔东升, 马新院, 薛玉冉, 章世奎, 樊国全, 牛莹莹. 新疆本地梨品种的遗传多样性及亲缘关系[J]. 园艺学报, 2025, 52(3): 561-574. |
| [15] | 智慧, 杨菁菁, 罗建让. 牡丹96个品种表型多样性分析与观赏性综合评价[J]. 园艺学报, 2025, 52(3): 635-645. |
| 阅读次数 | ||||||
|
全文 |
|
|||||
|
摘要 |
|
|||||
版权所有 © 2012 《园艺学报》编辑部 京ICP备10030308号-2 国际联网备案号 11010802023439
编辑部地址: 北京市海淀区中关村南大街12号中国农业科学院蔬菜花卉研究所 邮编: 100081
电话: 010-82109523 E-Mail: yuanyixuebao@126.com
技术支持:北京玛格泰克科技发展有限公司